Una séra d'amur cun tanta lüna
Tra un nìgul e un rag de sul
La m'ha fai buchin da rid
L'amur
Nüm sém de 'sta tèra
La scossa balossa
La séra, la not, la matina bunura
Primavéra
Autün
Robe da ciodi
Calìu de desémber
L'isula
L'artista
L'aqua
L'è un ségn 'me tanti altri
L'è Pasqua
Nadal pass d'un gal
Inturnu al camin
El témp
Scananìgui
I dü suldà
Taula rutunda
El mèrlu puéta
Discursi
Fèrmet Cècu
El cumand
El pan
Finìmela tüti quanti
Rüva "Pippo"
Ho vist un puarèt
Guardémes inturnu
Belgiardin
I Rüssi e i Merican
Una séra d'amur cun tanta lüna
Te se ricordi, Margherita? L'èra
una séra d'amur cun tanta lüna
quand che s'ém 'ngrügnadi
cuntra la sés
de l'ort del prét
e te sé spungiüda
tüta.
E tra
'l dài,
tupica
messéda e strüsa
ém trai 'n tèra
la massina de 'mbroca-fasoeui
propi sü la proeusa
che Bigiu, el sacrista, l'èva apéna sümenad?
I tò oeugi
du brasche,
le golte
dü maribulan marüdi
e la buca
un pumàtes pién de sul
apéna sgagnad.
Sunèva nissün,
ma l'èra tüt una müsica;
quand che d0n "Dunda"
-por om, orb cume un lingaligoeu-
'l s'ha fai 'n sü l'üss
e l'ha dì: "Ghiss, via. E tì, Bobi, cucia lì!"
Le brasche
i s'én smurfade
e i maribulan
i én crudadi assèma
a tüt el rèst. Ma l'èra
una séra d'amur cun tanta lüna.
|
Tra un nìgul e un rag de sul
Tra un nìgul
e un rag de sul
passà la giurnada.
Tra un nìgul
e un rag de sul
amà la dona
e tirà grandi i fioeui.
Tra un nìgul
e un rag de sul
fà un'opera buna.
E poeu amò,
tra un nìgul
e un rag de sul
sarà i oeugi
cun le carte in régula.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
La m'ha fai buchin da rid
L'èra una bèla
matina de sul, quand la m'ha fai
buchin da rid
propi suta al purton,
e mì cuntént
cume un üsél
ho tucad cul did
el ciél.
Finalmént dopu tant témp
anca mì s'èri piasüd.
Ma quand che gh'è stai fusch
chel porcu de chel siur
l'ha catad per prim
chel fiur
sénsa un bris de remission.
Ma mì, por diàul, ma gnüch,
cul capél levad al ciél
e cul coeur che me s-ciupèva,
in barba al siur e al prét
ho purtad fin sü l'altar
el mè fiur an' s'l'èr catad.
Sì, la m'ha fai
buchin da rid
e l'è stai la mè furtüna.
G'ho vüd
tante reson:
giurnade piéne e not de lüna.
L'ünica smagia négra
l'è stai c'la séra che
'l buchin da rid
el s'è smurfad.
Ma mì, por diàul
ma gnüch, cul coeur che ranteghèva
g'ho dì a la lüna e al ciél
e a Quèl ch'i a guvernèva:
fè-m amò un piasè,
tiré dén la mè candila
an' se l'è gnamò finida
perchè urmai sém in gabada,
el camp l'è tüt arad
e mì voeui durmì cun lé.
|
L'amur
G'ha no impurtansa
se chela cà là
la g'ha i müri rusegadi,
le ante smiulade
e le grundane
che i gùtun:
dén
dü spusi
i g'han el sò nin
nét
cume una péssa de lin
e 'l coeur
che canta.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Nüm sém de 'sta tèra
I nosti prugèti
i én büsi
'nde l'aqua.
Discùrum de tüt quant,
fém, desfém,
ma 'l capél a le giande
gh'la fa sèmper Lü.
E anca se i vedéi, pürtròp,
i créssun a vista de nas
sénsa mangià quèl che ghe pias
e la lüna
gh'l'ém quasi
a purtada de man...
Nüm cumandém sèmper
dai téci 'n giù,
perchè dai téci 'n sü
el cumanda sèmper Lü.
|
La scossa balossa
Sbrunsinèva
quand l'ho vista
né sutila
né rutunda,
bèla
cume 'na bertolda
frèsca de furnu cald
e sübet
una scossa balossa
la me spissiga
'n fund al coeur.
La strada ch'l'èra lunga,
fai 'n dü
l'è stai un buf
lingér e duls.
La scossa balossa
traditura e santa
d'aqua frésca
me n'ha dai tanta
e de pan bianch
in abundansa.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
La séra, la not, la matina bunura
La séra.
La not.
Ognün l'ha sugnad.
Chi un mund fai
de ciculat o de surbèt.
Chi un mund fai de piricoti.
O adiritüra un mund
de gént in müdande
sü un calcinculo,
o tüte 'n fila
e pepertèra
sèmper cunténti
cun un stèch tra i dénti.
Che cunfüsion.
Che balussade.
Pensé invéce a la matina bunura
quand che 'l spunta 'l dì:
'l gal el canta,
'l caval el reghigna,
la vaca la mügia,
i üselin suta la grundana
i cìpun.
Ma pora mì, püssé tardi
se derséda l'om,
'l ciapa 'n man el regir
e la giurnada l'è bèle
rüvinada.
|
Primavéra
Una lüsèrta
ho vist
slungada al sul
d'una sés;
un fiulin pepertèra
sül rissad güss;
un vul de rundane
nel ciél serén.
D'una cristiana
sana g'ho vist n'i oeugi
tant amur
che l'èra cume:
el vul de rundane,
el fiulin pepertèra
e la lüsèrta nel sul.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Autün
Croeuda le foeuie.
Scapa l'estad
rüva l'autün
cun brancade de nébia
che i scùndun
l'invèrnu
pién de brina,
zél
fiòca.
E la vita la camina
sèmper a pass de galét
e a pass d'òca.
|
Robe da ciodi
Sculté quèsta chì:
vün l'ha fai trè rüspade:
la prima cun léna,
la secunda 'nsì e 'nsì,
e la tèrsa a la disucüpada.
Al post de fà l'ültima
l'èra mèi che 'ndèva
a trà i sassi 'n Ada.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Calìu de desémber
Stanot
la serenada
l'ha imbiancad i téci
de calìu e imbarbisad
i rami biuti
de le piante
indurmentade.
Da la finèstra
cun i védri ricamadi
védi un passarin
renghént
che 'l cèrca
de becà
una lota
de tèra négra.
La campagna
l'è tüta lüstra
e l'è tant, tant bèla anca 'nsì.
|
L'isula
L'aria frésca
la me léca
la facia südada
e la me 'ndrissa
i péi di brassi.
La lüna
bèla tüta
la s-ciariss,
sensa ufénd,
tüt el vérd
de la muntagna
e lingèra cume
un'avia
la palpa
el mar che 'l dorm.
L'Elba:
un fassulét
ricamad a man,
per Cècu un Paradis.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
L'artista
Una préda
rusegada.
Una cuntrada
spantegada
de tüt.
Una piassa
piéna de gént
che rid e che caragna.
Un giardin
sénsa fiuri,
un camp de furmént
cun tanti papàveri,
un mund
de fiulin.
La lüna cui sò intrighi
d'amur
e de pagüre.
E poeu
la not,
l'alba.
E amò una muntagna
v0lta, v0lta, v0lta,
per respirà
e guardà.
Guarda e cunuss.
Tüt quèst l'è un artista.
|
L'aqua
L'aqua ciara,
l'aqua frésca.
L'aqua che bagna
la vita de l'om.
L'aqua négra,
l'aqua malada,
l'aqua che smorfa
la vita de l'om.
L'om che sa tüt.
(E anca sa gnént).
Cume l'è buna
l'aqua
e cume l'è bèl
bév
quand
se g'ha séd.
Tegnémela dacünt
se de no un dì
se streparém i oeugi
per mét una guta
sura la léngua.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
L'è un ségn 'me tanti altri
-Siur Prevost,
'se voeur dì
ch'la luce 'mpissa
propi sü al campanin
asséma a le campane?
-Oh! Cerghetin,
stanot nass Gesü Bambin.
-Chì, a Muntanas?
-In tüt el mund
e anca chì a Muntanas.
Sculta chì:
in un paés luntan, luntan,
'ndue l'aria la tira frégia,
la 'ncarta le urége
e la turménta i ossi,
tanta gént, cume nüm,
i spétun el Bambin.
I én schissadi,
sì, dal zél,
cun i pé bagnadi
e sénsa pan,
ma i prégun anca piegadi.
E chi l'è che troeuva 'l témp
de fermass a pregà,
'l troeuva 'l lüm
de la rason.
Al dì d'incoeu,
riflèt e ragiunà
l'è pan da mangià.
Cerghetin,
son 'ndai 'n suménsa
e pü dass c'ho fai
un po' de cunfüsion.
Ma, te védi,
la luce in alt
sü al campanin
l'è un ségn, 'me tanti altri,
furse de poch, ma per dì che l'è Nadal.
|
L'è Pasqua
Te védi?
L'è Pasqua.
I rami cun le frasche,
le rive vestide;
e anca la proeusa
de l'ort
la regoeuia
al prim sul tevedin.
L'è Pasqua.
I üséi i portun büsca:
i tràn 'n pé la cà.
Tüt se moeuv.
E a mì me
s-ciopa inturnu
'na fésta noeuva
che canta,
che rid
e a stéss témp
la me dis:
slunga i brassi
e slarga le man;
el par no vira, ma
gh'è gént che caragna,
i én sbrise de pan.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Nadal pass d'un gal
Se dis:
-Nadal pass d'un gal-.
Le giurnade
i 'ncumìnciun a slungass
e la lota
de tèra
pian, pian la burbota
e la se prepara
per la vita noeuva.
L'è cürt
el pass d'un gal
ma intanta se va
vèrs la primavèra,
el sul,
el vérd,
'ndue tüt rinas
in un regoeui
de vita noeuva.
|
Inturnu al camin
Inturnu al camin
quand che s'èri picinin
mè nonu el me cüntèva
storie
de maghi,
de stréghe,
de draghi,
de omi cui oeugi de foeugh
e sgrinfie de cròu.
Robe de fam
e de pagüra.
E sü dal camin
i 'ndèvun assèma
a le burnise
draghi
e stréghe,
pagüre e misérie; storie del mund
che l'èra no 'l mè,
trop picinin
saràd sü 'n cassina.
Ma mì vurèvi savè,
vurèvi savè
sèmper pussé
de la gént e del mund,
de le stréghe e di diàuli.
Mè nonu
cun la passiénsa d'un sant
el me disèva de stà quiét e bon,
ché 'l mund l'è bèl
perchè l'è birund
e tüte le süche i marüdun
cul sul, d'estad.
Mì pieghèvi el crapin
sü ai sò sdenoeugi güssi
e sugnèvi el mund
suta 'l camin.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
El témp
Quand che s'èri
un galét
da la crèsta
levada,
la pissada
la fèvi
intant che 'ndèvi
in bicicléta.
Adéss,
g'ho tüt
sül sulè.
Ho desmentegad
la puesia
e s0n 'ndai un po'
in rava.
E quand dèrvi
la butéga: suta a chi tuca
e se tira l'aria
l'è un'imbrüsiada.
|
Scananìgui
Quand
che spunta el tempural
e i nìgui i van
cargadi d'aqua
e de tempésta,
Scananìgui
'l se prepara a cumbat
cul Padretèrnu.
E tra una sumelgada
e 'na trunada
el guarda se 'l poeud
sventrà
le catarate del ciél.
Ma, gnént da fà.
Se la stravacarà no chì,
la stravacarà là.
Se 'l rüvinarà no
la campagna del siur Lisànder
'l flagelarà
la vigna del siur Giuan.
Eh! Scananìgui
el risolv ben poch
cun el sò pam, pam, pam.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
I dü suldà
Bagnadi
da la tésta ai calcagni
e cun una barba
lunga d'un més,
spéssa cume le grane d'un füs cumpìd,
dü ludesani i se troeuvun
cun el füsil in man
e 'l tascapan
'n spala
sü 'na muntagna
v0lta cume el ciél
e 'n més a un sach
de suldà.
E de culp vün di dü el salta sü
e 'l dis a gula vèrta:
"Chi l'è chel malcagad
che m'ha fregad la pagnota?"
E l'àlter, ma un po' püssé a pian:
"Màrter, 'sa vùset, son stai mì,
gh'èvi fam.
"Ma fioeul di Diu,
t'é fai bén.
Vé via chì cun mì,
fémes cumpagnia
e intanta ch'la grümelém
sarém i oeugi,
che 'nsì güstarém
pulénta e lügànega cun le vèrze.
E bevarém bicéri de vin bon
e la guèra la farém
'nde l'usteria
de Gusto el "Fenciss",
ma no cun le bumbe e i canon,
ma a culpi de butiglie e de russi
butiglion."
Ma quand la pagnota
l'è stai finida
e i oeugi i s'én sberladi,
la guèra pürtrop
la s'è fai sentì.
E quèl che gh'è sücèss
a chi dü suldà ludesàn
el so no.
La guèra:
che malnatada!
|
Taula rutunda
Quèsta chì
l'è l'éra
de le riünion,
punti, contropunti,
e puntüalisassion.
E le parole,
che i én sèmper püssè che tante,
i furmun muntagne de prumèsse
e pace in cunclüsion.
Pensé
che s'è perfin riünid
(suta una pianta al frésch)
un rat tupon,
una rana cun el sò ranabot,
una marmota
e un saton,
per discüt sü a la facénda de l'inquinamént
e bale varie.
E lì, n'han dì tante de robe,
ma tantu tante
che anca lur
che i én guidadi da la natüra
i han perdüd la trebisunda
e gh'na 'ndèvun foeura pü.
El ranabot
stüfad da la menada
l'ha dì a tüt fiad:
"Basta!
Tì, rat tupon, te sé grass, gross e tund
e se te càpita apéna l'ucasion
te spassi i pulé;
Tì, marmota sifulina
basta che te canti
da séra a la matina;
per tì, saton,
gh'è pari anca 'l trèdes;
e tì, mama rana,
métela no giù düra
perchè te sé fin trop buna
de menà la pana."
Un mèrlu
che l'ha següid tüta la riünion
ne l'umbrìa d'un macion
el g'ha dì:
"La cunclüsion l'è vüna sula,
el sass el sta 'n tèra,
la foeuia la sgula."
|
| « TORNA AL MENU' |
|
El mèrlu puéta
Setad al taulin
suta a la finèstra
ne la sò cà
piéna de carpìe,
füm
e miséria,
gh'èra l'avar.
E tanta l'èra l'avarissia de chel'om
che la ciamèvun l'avaron.
'Nde l'ort
sü al pir,
propi denans a la finèstra,
un bèl mèrlu négher cul bèch giald
el sifulèva a tì dagh'la
e l'èra tüta 'na puesia.
L'avaron che 'l cüntèva i sò dané
-cun un müs da pursél mòrt-
el se sentiva distürbad
e cun rabia e graméssa tanta
el ghe dis al mèrlu:
"Ah, sì? Mì cünti e tì te canti?
Te védi no che te distürbi el mè laurà?
Te sé négher, giald, e te sifuli sensa cò.
Ciapa sü e sgula via
se de no te fò 'l fricò."
El mèrlu el desmét un mumentin da sifulà,
el dà una sbatüdina d'ale
e poeu el ghe dis, cun calma, a l'avaron:
"Stà aténti, brüt arnés,
quand te se desmentegaré de tirà 'l buf
e te 'ndaré an' tì nel mund di püssé tanti,
i tò dané, i tò soldi i restaran lì sü al tàul
ne la cà, pü tua, frégia e trista de ricordi.
Cèrca pütost da fà quaicoss de ütil e de bon
per la gént che te gh'é 'nturnu.
Sì, l'è vira, mì son négher,
ma de foeura,
tì, però, te sé négher 'ndén."
E dopu,
el mèrlu
l'ha tacad a sifulà la sò puesia.
|
Discursi
-Ciau, cume te sté?
-Sto benune.
-Quanti fioeui te gh'é?
-Se te voeui,
vò giù per i sèt.
-Fioeul, métegh un remédi:
l'üsél de pata
el g'ha no la crapa.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Fèrmet Cècu
Fèrmet Cècu.
Fèrmet e pénsa un mumentin.
Sétes suta l'ültima
gaba,
pissa 'l tò tuscan
e spéget cun la lüna
che la scavalca i téci
e la se stravaca
là, in més a le piante
giù 'n de Ada.
Fèrmet Cècu.
Dagh no a mént
al mund che 'l cur
sénsa
pü gnanca
'na roeuda de scorta.
Fèrmet a scultà
le ültime rane
che i càntun stassira
asséma a i grij.
Sétes Cècu
e tra una bucada e l'altra
tìregh un'ugiada
al ciél 'mpissad de stèle.
Te sénti?
L'è el spirc de l'aqua
che la sgüja dai büsi
de l'üs-cèra
de l'ültem ciaveghin.
Te se ricordi quand te fèvi
el campé?
Quant'aqua t'é 'ndrissad
sü campi e pradi
per fà créss del bon furmént
e d'l'èrba grassa per la stala.
Se fé-t, Cècu, te caragni?
Fa' no 'l titola.
Dagh foeugh al tuscan,
te védi no
che 'l cacia pü?
|
El cumand
A tratà i dané
te se 'mbroia le man
cume a tratà el rüd.
Sultant che nel secund casu
cun un culp
d'aqua e savon
te ghe rimédi.
Nel prim invéce
la roba
l'è un po' püssè cumplicada
e te rèsta
se non tüte du,
almén una man sèmper
burdegada.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
El pan
Le spighe 'ndurade
i han nempid l'èra
de tante grane.
La stupa, invéce, l'è restada
nel camp.
La paia 'mpignada
de dré da la cassina.
Intanta le grane 'n sü l'èra
i divéntun sèmper
püssé marüde.
I paisan: omi e done
che i han cürad le spighe
dal camp a l'èra,
i én masaradi de südur.
El pan el custa
tanta fadiga.
|
Finìmela tüti quanti
Finìmela, fioeui, finìmela.
E viàlter che stì qualche basél
püssé 'n sü,
finì-la, finì-la, finì-la tüti quanti.
La vaca l'è magra,
ghe la fa pü.
I oeugi i én quarciadi de sbèrsule
le urége piéne de cruste che sanguana.
I scagnèi i én tant güssi
che se poeud tacagh el capél.
La cua la moeuv quasi pü.
Finìmela, fioeui, finìmela.
E viàlter che stì qualche basél
püssè 'n sü,
finì-la, finì-la, finì-la tüti quanti.
El pèc l'è süc,
le tète passe.
Démegh un tai.
Fém sü le màneghe a v0lt.
Fém quaicoss tüti 'nsèma,
sém amò 'n témp.
Se la làssum 'ndà 'n tèra
sarà la fin.
Per mì, per tì,
per le noste done
e per i nosti fiulin.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Rüva "Pippo"
I sèrci de la stüa
i èrun bèi 'nvernighénti:
che cacèva
gh'èra un sucarél
de rübin,
roba del circundari.
Mè màder,
suta la finèstra,
la 'mpastèva
un chissoeul;
mì, 'n pé
sü a la cadréga
che 'l mangèvi
cun i oeugi.
Intanta, nel ciél,
pian pianin,
una quai stèla
la se 'mpissèva.
La séra l'èra lì,
slungada, dulsa e 'n par lé
ch'la se 'nvièva,
quand un rebumb
el g'ha miss
in tésta e 'n pansa
un gran scumbuiament.
E dopu tri o quàter boti,
l'ültima lista de véder
c'ha resistüd ai tanti culpi
l'è sfrimbulada
'n d'la marnéta.
Adìu, chissoeul!
|
Ho vist un puarèt
Incoeu
in una via de Milan
ho vist un puarèt
propi cume quèi d'una volta:
giachéta ziada,
pésse in sül cül,
barba da busch,
oeugi smurfadi,
avri murèi,
léngua de can
e man slungada.
G'ho dai quaicoss
e ho tirad via
asséma al tràfich
che 'l rüsèva
cume l'oli 'n di büdèi.
Ma adéss che l'è séra
e s0n ne la mè cà
cul ciar del lampadari,
che l'è no quèl del lampion,
mì védi chel por diàul
e me s-ciopa un cèrt magon.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
Guardémes inturnu
Gh'è no una cassina
nel ludesan
cui téci
che i pèrdun no i cupi
da tüte le part
e i canai che fan no dan.
La gént
la g'ha miss
un ciod a l'üss
e l'è 'ndai
vèrs la cità.
E intanta
i giurnai
e la television
i dìsun che "l'agricultüra l'è da salvà".
Ma urmai adéss
ne le cassine
al post di cristian
cun vache, vedéi,
galine
e qualche grass ruiaton,
te troeuvi
rati
e tanta desulassion.
Ma però el sia ciar
che la culpa
l'è no de sicür de quèl che porta
i sòculi
e che ghe tira
le tète a le vache.
Quèst el sia ciar!
|
Belgiardin
Sensa dübi
i t'han ciamad
Belgiardin
per i fiuri,
per le èrbe frèsche
e per tüt el rèst
che gh'èra
sü a le rive
de Ada.
Sì.
Belgiardin
i t'han ciamad
quand sü l'èra
marüdèva
furmént, mélga e ris
che la roeuda del mulin
el masnèva.
Quand el giüss
'l prufümèva l'aria
e i cavai
i stravachèvun
chichinade
per l'ort
del paisan.
Quand el tor
el fèva 'l tor
e le vache tanti vedéi.
Quand le scarpe
i èrun de légn
e de curam.
Quan, quan, quan, fèvun le oche.
Sigüra.
-La culpa l'è tua, la culpa l'è mia,
l'è morta a l'umbrìa.-
Belgiardin.
Adéss l'Ada la me par
cume una piaga grossa
che spürga e che spüssa;
e che la svéntula i sò bindéi
per digh a l'om
de dagh una man,
de métegh un remédi
se duman el voeur mangià amò
pulénta e péss
e bagnà la gula.
|
| « TORNA AL MENU' |
|
I Rüssi e i Merican.
Son cuntént
che finalmént
i Rüssi
e i Merican
i s'én strengiüdi
fort la man.
L'han capida
che dòrmun
tüti
sura 'na
fassina séca
e basta apéna
una saetada
per fà lecà
el ciel
de fiame
e lassà
un müc
de séner.
|
|
|
